Kinh tế số Hà Nội - Động lực tăng trưởng mới và thách thức bứt phá

Động lực tăng trưởng quan trọng và áp lực mục tiêu lớn

Ước tính 6 tháng đầu năm 2026, tỷ trọng giá trị tăng thêm của kinh tế số trong GRDP Hà Nội đạt 16,7%, tương đương khoảng 5,5 tỷ USD, riêng Quý II đạt 16,1%. Tốc độ tăng trưởng kinh tế số 6 tháng đạt 10,6%, trong đó Quý II tăng 11,5% so với cùng kỳ theo giá hiện hành. Xét trong mức tăng GRDP 8,2% của Thành phố, kinh tế số đóng góp khoảng 1,1 điểm phần trăm, khẳng định vai trò động lực tăng trưởng quan trọng.

Tuy nhiên, áp lực hoàn thành mục tiêu năm 2026 là rất lớn. Kế hoạch số 20 của Ban Chỉ đạo 57 thành phố Hà Nội đặt mục tiêu theo yêu cầu Trung ương là 14,5%. Để thúc đẩy tăng trưởng chất lượng, Kế hoạch Chuyển đổi số của Thành phố đã nâng mục tiêu lên 22%, tương đương mức tăng 4,66 điểm phần trăm so với cùng kỳ. Nếu đạt được, tốc độ tăng tỷ trọng của Hà Nội sẽ cao gấp 9,7 lần tốc độ tăng bình quân cả nước, bởi cả nước đặt mục tiêu từ tỷ trọng 14,02% năm 2025 lên mục tiêu 14,5% năm 2026, tức chỉ tăng 0,48 điểm phần trăm. Đây là thách thức cực kỳ lớn vì để tỷ trọng tăng, giá trị tăng thêm của kinh tế số phải tăng nhanh gấp nhiều lần so với GRDP vốn đang tăng trưởng ở mức rất cao.

Bên cạnh tổng quy mô khả quan, cơ cấu bên trong kinh tế số vẫn có sự mất cân đối. Trong tỷ lệ 16,7% nêu trên, kinh tế số lõi đóng góp 9,7%, tương đương khoảng 3,2 tỷ USD, còn kinh tế số ngành chỉ đạt 7,0%, tương đương khoảng 2,3 tỷ USD. Như vậy, kinh tế số lõi chiếm đến 58% tổng giá trị kinh tế số, còn kinh tế số ngành mới chỉ chiếm 42%.

Cơ cấu này đang thấp hơn 28 điểm phần trăm so với định hướng tại Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị, vốn yêu cầu kinh tế số ngành phải chiếm tối thiểu 70% tổng kinh tế số. Điều này phản ánh công nghệ số chưa thực sự thấm sâu vào các ngành kinh tế truyền thống. Trong khi ngành Thông tin và Truyền thông đã chuyển đổi số gần như toàn diện ở mức 93,9%, thì dư địa ứng dụng công nghệ số tạo thêm giá trị trong nền kinh tế vẫn còn rất lớn.

Xét theo cơ cấu ngành, một số lĩnh vực có tỷ trọng kinh tế số đạt mức hai con số là bán buôn và bán lẻ đạt 15,4%, hành chính công đạt 11,3% và dịch vụ khác đạt 11,0%. Ngược lại, nhiều ngành thế mạnh của Hà Nội lại ghi nhận tỷ trọng kinh tế số rất thấp. Cụ thể, nghệ thuật và vui chơi giải trí đạt 4,7%, lưu trú và ăn uống đạt 2,8%, giáo dục và đào tạo đạt 5,4%, vận tải kho bãi đạt 6,7%, và công nghiệp chế biến, chế tạo đạt 9,3%. Đây chính là dư địa rõ nhất để cải thiện kinh tế số ngành trong thời gian tới.

Đột phá thể chế, hạ tầng công nghệ số và làn sóng đầu tư mới

Theo Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội Cù Ngọc Trang, sự chuyển dịch tích cực của kinh tế số Hà Nội 8 tháng qua có thể kể đến sự tác động từ các thể chế chính sách và hạ tầng số quy mô lớn. Trong tháng 6 năm 2026, HĐND Thành phố đã ban hành đồng loạt 4 Nghị quyết quan trọng theo Luật Thủ đô, gồm Nghị quyết 40 về khu công nghệ cao, Nghị quyết 46 về thu hút nhà đầu tư chiến lược, Nghị quyết 48 về hỗ trợ doanh nghiệp tư nhân và Nghị quyết 59 về chính sách thúc đẩy chuyển đổi số.

Về hạ tầng, ngoài hai khu đang hoạt động rộng 51,8 ha, Thành phố đã chấp thuận chủ trương đầu tư Khu đô thị Công viên công nghệ số FPT quy mô 196,2 ha với tổng vốn 86.041 tỷ đồng, đáp ứng chỗ làm việc cho khoảng 75.000 chuyên gia. Ngoài ra, Hà Nội đang thu hút thêm 3 dự án công nghệ lớn với tổng quy mô gần 349 ha và số vốn trên 45.400 tỷ đồng. Dự án trung tâm tính toán hiệu năng cao của công ty OTECH đến từ Vương quốc Oman với quy mô 700 triệu USD cũng dự kiến khởi công vào cuối năm 2026.

Sự phát triển hạ tầng thúc đẩy hệ sinh thái doanh nghiệp công nghệ số lớn mạnh. Hà Nội hiện có khoảng 10.996 doanh nghiệp công nghệ số, chiếm 14% cả nước, với doanh thu ước đạt 277.656 tỷ đồng. Trong 6 tháng đầu năm, có 1.813 doanh nghiệp công nghệ đăng ký mới, tăng 23,6% so với cùng kỳ, tổng vốn đăng ký đạt 137.346 tỷ đồng, tăng 231%. Ngành lập trình máy tính tăng trưởng 10,01% trong 6 tháng đầu năm, riêng Quý II đạt 12,53%. Doanh thu viễn thông Quý II đạt 7.333,842 tỷ đồng, tăng 4,28% so với Quý I, trong đó băng rộng cố định đạt khoảng 1.506,793 tỷ đồng và di động đạt 2.053,592 tỷ đồng. Tốc độ tăng trưởng 6 tháng ngành viễn thông đạt 7,06% nhờ việc giảm 50% thời gian giải quyết thủ tục hành chính.

Lĩnh vực bán dẫn cũng bước đầu hình thành hệ sinh thái theo mô hình liên kết ba bên gồm nhà nước, nhà khoa học và nhà doanh nghiệp thông qua Kế hoạch số 212 của UBND Thành phố. Hà Nội đã triển khai ký kết hợp tác nghiên cứu, đào tạo nhân lực và phát triển công nghệ bán dẫn với Viện Meri, Đại học Bách khoa Hà Nội, Tập đoàn G, Đại học Bang Arizona, Liên minh ASU-Cintana và Tập đoàn AMD.

Hạ tầng và thể chế đồng bộ đã thu hút dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài mạnh mẽ. Từ đầu năm đến ngày 26 tháng 6 năm 2026, lĩnh vực chuyên môn khoa học công nghệ dẫn đầu thu hút đầu tư nước ngoài với 2.220,4 triệu USD, chiếm trên 68% tổng vốn đầu tư nước ngoài toàn Thành phố. Lũy kế từ năm 1989 đến nay đạt 5.025,0 triệu USD vốn đăng ký với 1.610 dự án. Tuy nhiên, khoảng 61,55% vốn đầu tư nước ngoài của ngành đến từ hoạt động góp vốn và mua cổ phần. Số lượng dự án lớn đứng thứ hai trong cơ cấu nhưng suất đầu tư bình quân nhỏ, chỉ đạt khoảng 3,1 triệu USD mỗi dự án. Đây là đặc trưng thâm dụng tri thức phù hợp với định hướng trung tâm đổi mới sáng tạo, song Hà Nội cần chú trọng thu hút các dự án đầu tư nước ngoài quy mô lớn hơn để tạo tính lan tỏa rộng rãi.

Tại các khu công nghiệp và khu công nghệ cao, doanh thu lũy kế 8 tháng đạt 9.148,8 triệu USD, riêng tháng 8 tăng 117,8% so với cùng kỳ, nộp ngân sách đạt 13,32 nghìn tỷ đồng, giá trị xuất khẩu đạt 5.463,75 triệu USD. Trong đó, vốn đầu tư nước ngoài thu hút vào khu công nghệ cao Hòa Lạc và các khu công nghiệp trong 6 tháng đầu năm đạt khoảng 848,5 triệu USD, tăng 28,6% so với cả năm 2025 và vượt 16,2% kế hoạch cả năm.

Điểm sáng chuyển đổi số lan tỏa từ xã, phường

Cấp xã, phường đã trở thành điểm sáng của kinh tế số thông qua việc thực hiện đợt cao điểm 100 ngày chuyển đổi số bắt đầu từ ngày 14 tháng 7 năm 2026. Nhiều chỉ tiêu cốt lõi đã đạt kết quả vượt bậc.

Hoạt động quảng bá sản phẩm qua hình thức livestream đạt 2.101 sản phẩm, vượt mức giao cả đợt là 2.000 sản phẩm. Thành phố đã đưa 568 sản phẩm OCOP và làng nghề lên sàn thương mại điện tử, đạt tỷ lệ 90,2%. Đồng thời, hoàn thành 232 trên tổng số 311 chợ dân sinh thanh toán không dùng tiền mặt, đạt 74,6%. Toàn thành phố có 64 xã, phường tổ chức livestream, đạt tỷ lệ 50,8%, và 283 tuyến phố kinh doanh không dùng tiền mặt, đạt tỷ lệ 44,9%. Chiến dịch đã hỗ trợ chuyển đổi số thành công cho khoảng 88.000 hộ kinh doanh, doanh nghiệp nhỏ và vừa, cũng như các làng nghề, đạt tỷ lệ khoảng 24%.

Hiệu quả kinh tế số cấp cơ sở bước đầu được lượng hóa rõ nét. Tại các địa phương đưa toàn bộ sản phẩm OCOP lên môi trường số, tiêu biểu như xã Đông Anh với 52 trên 52 sản phẩm hay phường Chương Mỹ với 63 trên 63 sản phẩm, doanh thu bán hàng trực tuyến tăng từ 20% đến 30%, trong khi chi phí trung gian giảm từ 10% đến 15%. Mô hình Chợ số tại chợ Mạch Tràng thuộc xã Đông Anh giúp nâng tỷ lệ thanh toán không dùng tiền mặt đạt trên 95%, doanh thu bình quân mỗi hộ kinh doanh tăng từ 10% đến 20%, đồng thời giảm chi phí quảng cáo truyền thống từ 60% đến 70%. Mô hình một cửa liên thông lưu động tại chợ Minh Khai giúp mỗi hộ kinh doanh giảm từ 2 đến 3 lần đi lại và tiết kiệm từ 3 đến 5 giờ làm thủ tục hành chính.

Nhiều giải pháp hành động quyết liệt mục tiêu kinh tế số đến cuối năm

Theo ông Cù Ngọc Trang, hành trình phát triển kinh tế số Hà Nội vẫn còn những nút thắt lớn cần sớm giải quyết.

Thứ nhất, nhận thức và tiến độ thực hiện chưa đồng đều. Một số ngành, lĩnh vực và cơ sở chưa có nhận thức đầy đủ, toàn diện về kinh tế số, dẫn đến việc triển khai các nhiệm vụ còn manh mún. Giá trị kinh tế số ngành nhìn chung vẫn chủ yếu do xã hội và doanh nghiệp tự chủ động vận hành, thiếu sự xúc tiến đáng kể từ các cơ quan quản lý. Sự vào cuộc giữa các xã, phường trên địa bàn cũng ghi nhận sự chênh lệch lớn.

Thứ hai, khoảng trống lớn trong đo lường thống kê. Dù mức độ số hóa và thanh toán không dùng tiền mặt thực tế rất cao, tỷ trọng kinh tế số ngành ghi nhận được vẫn ở mức thấp, như bán lẻ đạt 15,4%, dịch vụ lưu trú và ăn uống đạt 2,8%, nông nghiệp đạt 2,3%. Điều này cho thấy các nguồn dữ liệu hành chính chưa được đưa đầy đủ vào phương pháp tính toán của Cục Thống kê.

Thứ ba, tiến độ thực hiện nhiệm vụ và giải ngân ngân sách còn hạn chế. Trong 65 nhiệm vụ được giao, mới chỉ hoàn thành dứt điểm 19 nhiệm vụ, đạt 29,2%, còn lại 46 nhiệm vụ đang thực hiện và có 5 nhiệm vụ quá hạn. Riêng Kế hoạch số 131 mới chỉ hoàn thành 10,5%, tức 4 trên 38 nhiệm vụ. Đáng lưu ý là tỷ lệ giải ngân kinh phí chuyển đổi số toàn Thành phố mới chỉ đạt 2,0%, trong khi tỷ lệ giải ngân kinh phí khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đối với nguồn chi thường xuyên mới đạt 2,95% tính đến ngày 19 tháng 8 năm 2026. Việc giải ngân chậm trễ này tạo ra nguy cơ lớn không đạt chỉ tiêu giải ngân 40% đặt ra trong Kế hoạch cao điểm 100 ngày.

Để vượt qua các rào cản và hiện thực hóa mục tiêu đưa tỷ trọng kinh tế số đạt mức 22% GRDP, Hà Nội đang tập trung triển khai 3 tuyến giải pháp đồng bộ.

Tuyến tạo giá trị ngay trong năm 2026 sẽ tập trung vào các ngành quy mô lớn, còn nhiều dư địa số hóa để tận dụng mùa tiêu dùng cao điểm cuối năm. Sở Công Thương sẽ mở rộng Tháng khuyến mại số thành chuỗi 3 đợt kéo dài từ tháng 9, tháng 11 năm 2026 đến tháng 1 năm 2027, đồng thời tổ chức chiến dịch livestream quy mô lớn phối hợp cùng các sàn thương mại điện tử để bứt phá doanh thu. Trong lĩnh vực công nghiệp chế biến chế tạo, Thành phố triển khai Chương trình 100 nhà máy thông minh nhằm hỗ trợ 100 doanh nghiệp ứng dụng các giải pháp quản trị số và tự động hóa dây chuyền sản xuất, ưu tiên các ngành có chỉ số sản xuất tăng cao.

Tuyến đo đúng, đo đủ sẽ do Sở Khoa học và Công nghệ chủ trì phối hợp cùng Cục Thống kê để tích hợp toàn bộ các nguồn dữ liệu hành chính vào phương pháp tính toán, giúp phản ánh chính xác kết quả số hóa thực tế đã diễn ra.

Tuyến tạo nền cho giai đoạn từ năm 2027 đến năm 2030 sẽ tập trung đẩy nhanh tiến độ hạ tầng số, các dự án đầu tư quy mô lớn, vận hành các quỹ đổi mới sáng tạo và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao cho ngành bán dẫn.

Với sự bám sát của các cấp chính quyền, lấy cấp xã, phường làm chủ thể triển khai trung tâm, Hà Nội hướng tới hoàn thành dứt điểm các nhiệm vụ còn lại, tạo động lực bứt phá mạnh mẽ cho nền kinh tế số Thủ đô trong chặng đường cuối năm 2026.

Minh Anh