Hà Nội thúc đẩy liên kết nguồn lực, nâng sức hút du lịch ngoại thành

Mở rộng không gian du lịch, kiến tạo động lực tăng trưởng mới

Phát triển du lịch ngoại thành đang được TP. Hà Nội đặt trong chiến lược tái cấu trúc không gian du lịch Thủ đô, gắn khai thác tiềm năng văn hóa, sinh thái, làng nghề với đầu tư hạ tầng, phát triển sản phẩm đặc trưng và nâng cao hiệu quả liên kết. Định hướng này được cụ thể hóa từ chủ trương của Thành ủy đến các chương trình hành động của chính quyền Thành phố, mở ra cơ hội hình thành những điểm đến mới, đồng thời tạo động lực tăng trưởng cho kinh tế địa phương.

Ngày 7/11, tại phiên thảo luận tổ của Quốc hội về dự thảo Nghị quyết về một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển du lịch Việt Nam, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy, Trưởng đoàn đại biểu Quốc hội TP. Hà Nội Trần Đức Thắng nhấn mạnh yêu cầu xây dựng chính sách có trọng tâm, khả thi, tạo động lực thực chất cho phát triển du lịch và bảo đảm người dân được hưởng lợi.

Đáng chú ý, Bí thư Thành ủy Trần Đức Thắng cho biết, Hà Nội đang quan tâm thúc đẩy phát triển khu vực hồ Quan Sơn, gắn với kết nối hạ tầng và hình thành các điểm đến du lịch mới. Thành phố kỳ vọng trong khoảng 2 đến 3 năm tới có thể hình thành những dự án, điểm đến mới tại khu vực này, kết nối với chuỗi điểm du lịch khác trên địa bàn, góp phần mở rộng không gian phát triển du lịch Thủ đô.

Định hướng phát triển hồ Quan Sơn cho thấy yêu cầu gắn đầu tư điểm đến với kết nối hạ tầng và hình thành chuỗi sản phẩm. Đây cũng là vấn đề đặt ra đối với nhiều địa bàn ngoại thành, nơi sở hữu tài nguyên văn hóa, cảnh quan và làng nghề phong phú nhưng khả năng kết nối dịch vụ, giữ chân du khách còn hạn chế.

Trong xây dựng cơ chế phát triển du lịch, Bí thư Thành ủy Trần Đức Thắng đề nghị làm rõ phạm vi, đối tượng thụ hưởng, tính hợp lý của các ngưỡng vốn đầu tư và khả năng tiếp cận chính sách của doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh, cộng đồng dân cư.

Theo Bí thư Thành ủy Hà Nội, có những trường hợp việc cải cách thủ tục, tạo thuận lợi cho nhà đầu tư còn quan trọng hơn ưu đãi. “Qua thực tế thấy rằng, có những trường hợp chỉ cần thực hiện theo pháp luật về đầu tư và hỗ trợ, rút ngắn các thủ tục hành chính cho nhà đầu tư; chưa cần phải có những chính sách ưu đãi; quan trọng là làm sao để dự án được triển khai nhanh”, ông Trần Đức Thắng nêu rõ.

Bí thư Thành ủy cũng đề nghị bảo đảm các cơ chế mới không thu hẹp những chính sách đặc thù đã được quy định tại Luật Thủ đô năm 2026 và các nghị quyết của HĐND Thành phố về phát triển kinh tế ban đêm. Với đề xuất tổ chức hoạt động du lịch 24/7, cần xác định rõ điều kiện về an ninh, trật tự, phòng cháy, chữa cháy và bảo vệ di sản.

“Chính sách gì thì cuối cùng người dân phải được thụ hưởng”, Bí thư Thành ủy Trần Đức Thắng nhấn mạnh.

Cùng với yêu cầu hoàn thiện thể chế, định hướng phát triển du lịch theo chiều sâu đã được cụ thể hóa trong Chương trình hành động của Ban Thường vụ Thành ủy thực hiện Nghị quyết số 26-NQ/TW ngày 22/8/2026 của Bộ Chính trị.

Trình bày Chương trình hành động này, Phó Chủ tịch UBND TP. Hà Nội Vũ Thu Hà nhấn mạnh yêu cầu chuyển mạnh từ khai thác tài nguyên sang kiến tạo giá trị mới, từ tăng trưởng theo số lượng sang chất lượng, hiệu quả, giá trị gia tăng và sức cạnh tranh, lấy chuyển đổi số và chuyển đổi xanh làm 2 động lực quan trọng.

Theo định hướng này, Hà Nội tập trung phát triển 4 cực du lịch gồm hồ Hoàn Kiếm, hồ Tây; Ba Vì, Sơn Tây; Hương Sơn và Sóc Sơn. Đồng thời, Thành phố kêu gọi đầu tư các khu vui chơi giải trí, khách sạn cao cấp, công viên chuyên đề, tổ hợp Safari và trung tâm công nghiệp văn hóa.

Việc hình thành các cực du lịch tạo cơ sở tổ chức lại không gian phát triển, tăng khả năng kết nối giữa khu vực trung tâm với ngoại thành. Trong đó, những địa bàn có lợi thế về cảnh quan, di sản, làng nghề và văn hóa cộng đồng được kỳ vọng phát triển sản phẩm đặc trưng, đáp ứng nhu cầu trải nghiệm ngày càng đa dạng.

Chương trình hành động cũng xác định cơ cấu lại sản phẩm du lịch theo 3 nhóm gồm sản phẩm chủ lực, sản phẩm có tiềm năng cần đầu tư và chuỗi sản phẩm liên kết ngành, liên kết vùng. Trọng tâm là phát triển du lịch văn hóa, di sản gắn với công nghiệp văn hóa, du lịch MICE, sự kiện, du lịch ban đêm và trải nghiệm sáng tạo kết hợp ẩm thực, nghệ thuật, mua sắm.

Đến năm 2030, Hà Nội phấn đấu đón 47,5 đến 50,8 triệu lượt khách, trong đó có 13,3 đến 15,3 triệu lượt khách quốc tế; tổng thu đạt 227 đến 250 nghìn tỷ đồng, đóng góp tổng hợp của du lịch vào GRDP đạt 7,5 đến 8%.

Thành phố đặt mục tiêu có 3 khu du lịch quốc gia được công nhận, gồm khu du lịch hồ Hoàn Kiếm, phụ cận và khu phố cổ Hà Nội; khu du lịch Ba Vì; khu di tích quốc gia đặc biệt và thắng cảnh Hương Sơn. Ít nhất 3 làng nghề hoặc làng cổ trở thành điểm đến chất lượng cao có thương hiệu quốc tế, gồm Vạn Phúc, Hà Đông; Bát Tràng và Đường Lâm, Sơn Tây.

Để hiện thực hóa mục tiêu, Chương trình hành động yêu cầu đưa nhiệm vụ phát triển du lịch vào chương trình phát triển của từng ngành, từng địa phương, coi đây là nhiệm vụ phát triển kinh tế tổng hợp.

Phó Chủ tịch UBND TP. Hà Nội Vũ Thu Hà nhấn mạnh phương châm tổ chức thực hiện là “rõ việc, rõ người, rõ thẩm quyền, rõ nguồn lực, rõ thời hạn và đặc biệt phải đo đếm được hiệu quả”.

Liên kết tài nguyên thành sản phẩm, tạo sức hút cho du lịch ngoại thành

Từ định hướng của Thành phố đến thực tiễn địa phương, bài toán đặt ra là làm thế nào để tài nguyên du lịch trở thành những hành trình có khả năng thu hút khách, kéo dài thời gian lưu trú và tạo nguồn thu ổn định.

Tại Sóc Sơn, ông Lê Xuân Dũng, Phó Chủ tịch UBND xã Sóc Sơn cho biết, sản phẩm “Đêm Đền Sóc, Hào khí Thánh Gióng” với kinh phí trên 13 tỷ đồng đang được xây dựng, hướng tới kéo dài thời gian lưu trú và gia tăng chi tiêu. Địa phương cũng định hướng phát triển “Hành trình Dấu chân Ngựa Gióng”, kết nối trải nghiệm văn hóa, tâm linh và sinh thái.

Theo TS. Phùng Quang Thắng, Phó Chủ tịch Thường trực Liên chi hội Lữ hành Việt Nam, thuộc Hiệp hội Du lịch Việt Nam, muốn nâng sức hút của sản phẩm cần chú trọng chất lượng thuyết minh, diễn giải di sản, giúp du khách cảm nhận câu chuyện Thánh Gióng thông qua không gian, ánh sáng và hoạt động trải nghiệm.

Ông gợi mở phát triển không gian du lịch đêm trên tuyến kết nối vào Đền Sóc, gắn với thôn Thị Linh, đồng thời nghiên cứu sản phẩm đạp xe đêm tại vùng núi Sóc.

Ở góc độ thị trường, ông Nguyễn Tiến Đạt, Phó Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Hà Nội nhận định, Sóc Sơn có dư địa thu hút khách nghỉ dưỡng, song khoảng cách gần trung tâm khiến nhiều du khách lựa chọn trở về trong ngày, ảnh hưởng đến hoạt động lưu trú, đặc biệt vào giữa tuần.

Ông Đạt đề xuất nghiên cứu mô hình cà phê kết hợp biểu diễn âm nhạc tại không gian đồi thông, ven hồ, nối tiếp bằng trải nghiệm ẩm thực và nghỉ dưỡng. Đồng thời, có thể hướng tới nhóm khách cao tuổi, người nghỉ hưu, phát triển trải nghiệm làm tranh gạo, giò hoa tre có thu phí để tăng nguồn thu cho cơ sở sản xuất.

Tại Nội Bài, bà Bùi Thục Anh, Giám đốc Công ty cổ phần Dịch vụ và Du lịch Hy Vọng cho biết, doanh nghiệp đang phối hợp với Công ty Du lịch Tây Bắc tổ chức tour trải nghiệm dành cho khách quá cảnh, đến sớm hoặc về muộn.

Bà đề xuất định vị Nội Bài là “Điểm hẹn văn hóa trước và sau mỗi chuyến bay”, đồng thời nhấn mạnh nhu cầu có thông tin đầy đủ về lưu trú, tham quan, làng nghề, sản phẩm OCOP và đầu mối liên hệ để doanh nghiệp xây dựng chương trình phù hợp.

Cũng tại Nội Bài, bà Nguyễn Thị Hải Yến, Chủ tịch Hội đồng Thành viên Công ty TNHH Thương mại Hải Yến cho biết, bánh chưng xanh Hải Yến 20 đã được công nhận OCOP 4 sao nhưng việc kết nối với doanh nghiệp lữ hành còn hạn chế. Cơ sở mong được hỗ trợ về quy trình đón khách, thuyết minh, tiêu chuẩn phục vụ và đóng gói quà tặng.

Tại Chuyên Mỹ, bà Nguyễn Thị Thùy Hương, Phó Chủ tịch UBND xã Chuyên Mỹ cho biết, địa phương có nhiều tài nguyên như làng nghề khảm trai, sơn mài, làng cổ Cựu, mô hình rau sạch ứng dụng công nghệ và khu homestay thôn Ngọ. Tuy nhiên, giao thông, bãi đỗ xe, dịch vụ phụ trợ, lưu trú và nhân lực du lịch còn hạn chế.

Theo ông Nguyễn Tiến Đạt, có thể nghiên cứu chương trình một điểm đến, năm làng nghề, kéo dài một ngày hoặc 2 ngày một đêm, kết hợp tham quan, trải nghiệm, mua sắm và lưu trú.

Ông Vũ Văn Tuyên, Giám đốc Travelogy Việt Nam đề xuất chuyển từ bán sản phẩm lưu niệm sang bán trải nghiệm. Với tranh gạo, du khách có thể tìm hiểu quá trình hình thành hạt gạo, trải nghiệm cày cấy, thưởng thức ẩm thực và tự tay làm tranh. “Chúng ta sẽ không bán một bức tranh mà chúng ta bán một câu chuyện để trải nghiệm”, ông Tuyên nhấn mạnh.

Tại Chuyên Mỹ, ông gợi mở tổ chức không gian trải nghiệm có hướng dẫn, giúp du khách thực hiện một số công đoạn thủ công và mang sản phẩm hoàn thiện về sau khoảng một đến ba giờ, kết hợp mô hình trải nghiệm ẩm thực, nấu ăn và mua sắm.

Đối với Sơn Đồng, ông Trịnh Văn Khánh, Phó Chủ tịch UBND xã Sơn Đồng nhấn mạnh: “Người dân, nghệ nhân và các cơ sở sản xuất cần được tham gia vào quá trình xây dựng sản phẩm, cung cấp dịch vụ và hưởng lợi từ hoạt động du lịch”.

TS. Phùng Quang Thắng cũng lưu ý việc giữ gìn không gian sản xuất trong nhà dân, để du khách chứng kiến hoạt động nghề thường ngày, tránh biến đời sống làng nghề thành những màn trình diễn thiếu tự nhiên.

Để sản phẩm có thể đưa vào khai thác, bà Đặng Thị Thọ, Trưởng đại diện Phoenix Voyages đề xuất xây dựng ba đến bốn phương án tham quan rõ ràng, kết nối điểm tìm hiểu Tổ nghề, bảo tàng và ít nhất hai cơ sở sản xuất, giúp doanh nghiệp lữ hành thuận lợi giới thiệu, tổ chức chương trình.

Từ góc độ quản lý, ông Trần Trung Hiếu, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội đề nghị các địa phương tập trung nâng cao chất lượng dịch vụ, xây dựng quan hệ hợp tác lâu dài với doanh nghiệp.

“Trên nền tảng ấy, các địa phương cần kết nối tài nguyên thành hành trình có chủ đề xuyên suốt, xác định rõ đối tượng khách, lịch trình và thời lượng. Dịch vụ ăn uống, mua sắm, nghỉ ngơi cũng cần được tổ chức đồng bộ, để mỗi chặng dừng tiếp thêm hứng thú khám phá và tạo lý do cho du khách ở lại lâu hơn”, ông Hiếu nhấn mạnh.

Những đề xuất từ cơ sở cho thấy yêu cầu liên kết đang trở thành yếu tố quan trọng trong phát triển du lịch ngoại thành. Khi chính quyền địa phương, doanh nghiệp lữ hành, nghệ nhân và cơ sở dịch vụ cùng tham gia xây dựng sản phẩm, mỗi điểm đến có thêm điều kiện khai thác hiệu quả tài nguyên, nâng cao chất lượng trải nghiệm và tạo sinh kế cho cộng đồng.

Đây cũng là hướng đi phù hợp với tinh thần chỉ đạo của lãnh đạo TP. Hà Nội: chuyển từ khai thác tài nguyên sang kiến tạo giá trị, lấy chất lượng, thời gian lưu trú, mức chi tiêu và hiệu quả kinh tế làm thước đo, từng bước đưa du lịch ngoại thành trở thành một phần quan trọng trong không gian phát triển du lịch Thủ đô.

Minh Anh