Hà Nội trao quyết định hệ thống giao thông tự hành và chế biến đất hiếm

Hai dự án tiên phong được trao giấy phép thử nghiệm gồm hệ thống giao thông tự hành thông minh của Công ty Cổ phần Phenikaa-X và công nghệ sản xuất tổng oxit đất hiếm hàm lượng trên 95% của Công ty Cổ phần Tư vấn xây dựng và Công nghệ mỏ.

Phát biểu chỉ đạo tại hội nghị, Phó Chủ tịch UBND TP. Hà Nội Trương Việt Dũng nhấn mạnh, việc trao hai quyết định thử nghiệm là bước chuyển quan trọng trong phương thức quản lý đối với công nghệ, sản phẩm và mô hình mới. Thành phố chuyển dịch từ chỗ chỉ xem xét khi khuôn khổ pháp lý đã đầy đủ sang chủ động tạo không gian thử nghiệm có giới hạn, có điều kiện và có giám sát. Qua đó, công nghệ được kiểm chứng trong thực tiễn và cơ quan quản lý thu thập được bộ dữ liệu thực tế phục vụ việc hoàn thiện cơ chế, chính sách.

Phó Chủ tịch UBND Thành phố nêu rõ, phương thức này cụ thể hóa tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là đột phá quan trọng hàng đầu; đồng thời đòi hỏi đổi mới tư duy xây dựng pháp luật, tháo gỡ điểm nghẽn thể chế và chấp nhận rủi ro có kiểm soát. 

Chủ trương này đã được Hà Nội pháp lý hóa tại Điều 19 Luật Thủ đô và Nghị quyết số 26/2026/NQ-HĐND của HĐND Thành phố về thử nghiệm có kiểm soát. Vì vậy, yêu cầu xuyên suốt là phải tổ chức thử nghiệm thực chất, có kỷ luật, có dữ liệu, có đánh giá độc lập và có khả năng chuyển hóa kết quả thử nghiệm thành căn cứ quản lý, tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật hoặc đề xuất hoàn thiện pháp luật.

Nhấn mạnh tầm nhìn phát triển kinh tế số, Phó Chủ tịch Trương Việt Dũng khẳng định: "Kinh tế số không chỉ là đưa công nghệ vào các ngành nghề, mà là tạo ra những ngành công nghiệp mới có giá trị gia tăng cao. Vì vậy, mục tiêu của sandbox không phải là số lượng dự án thành công trên giấy, mà là tạo ra nhiều công nghệ thực sự phục vụ con người, đóng góp giá trị mới cho Thủ đô và đất nước".

Giao nhiệm vụ trọng tâm cho hai dự án thử nghiệm tiên phong

Tại sự kiện, UBND Thành phố Hà Nội đã chính thức trao quyết định thử nghiệm có kiểm soát cho hai doanh nghiệp công nghệ.

Dự án hệ thống giao thông tự hành thông minh do Công ty Cổ phần Phenikaa-X thực hiện trong thời gian 24 tháng tại Khu Công nghệ cao Hòa Lạc và cơ sở Hòa Lạc của Đại học Quốc gia Hà Nội. Danh mục thử nghiệm bao gồm xe buýt tự hành, robotaxi, robot dọn vệ sinh tự động và robot giao hàng. 

Phó Chủ tịch Trương Việt Dũng kỳ vọng kết quả thử nghiệm không dừng ở việc chứng minh phương tiện có thể vận hành, mà phải tạo ra bộ dữ liệu đủ tin cậy để đánh giá mức độ an toàn, độ ổn định, khả năng tương tác với hạ tầng hiện hữu, quy trình vận hành và xử lý sự cố; từ đó phục vụ nghiên cứu mô hình quản lý và khả năng mở rộng ứng dụng giao thông thông minh.

Dự án sản xuất tổng oxit đất hiếm hàm lượng trên 95% ở quy mô bán công nghiệp do Công ty Cổ phần Tư vấn xây dựng và Công nghệ mỏ thực hiện trong thời gian 18 tháng tại Khu Công nghệ cao Hòa Lạc. Dự án áp dụng công nghệ theo Bằng độc quyền sáng chế số 33663. 

Yêu cầu trọng tâm lãnh đạo Thành phố đặt ra cho dự án này là kiểm chứng công nghệ và hiệu quả thu hồi, đồng thời kiểm soát chặt chẽ an toàn, chất thải, hóa chất và tác động môi trường. Kết quả phải cho thấy rõ tính ổn định của quy trình và khả năng làm chủ công nghệ trước khi xem xét chuyển sang giai đoạn tiếp theo.

Kỷ luật thử nghiệm nghiêm ngặt: Tuyệt đối không miễn trừ trách nhiệm

Để đảm bảo cơ chế sandbox vận hành đúng quỹ đạo, Phó Chủ tịch Trương Việt Dũng đề nghị hai doanh nghiệp xác định rõ đây là cơ chế cho phép thử nghiệm có điều kiện, tuyệt đối không phải là sự miễn trừ trách nhiệm. Doanh nghiệp phải thực hiện đúng phạm vi, địa điểm, quy mô, thời gian, đối tượng và các điều kiện trong quyết định; duy trì đầy đủ biện pháp kiểm soát rủi ro; chủ động phát hiện và báo cáo sự cố; tuyệt đối không tự ý mở rộng phạm vi thử nghiệm khi chưa được cấp có thẩm quyền xem xét. Mỗi dự án cần thiết lập hệ thống nhật ký và dữ liệu thử nghiệm có thể kiểm tra, truy xuất phục vụ đánh giá độc lập.

Đối với các cơ quan chuyên môn, Phó Chủ tịch UBND Thành phố giao Sở Khoa học và Công nghệ làm đầu mối theo dõi chung, chủ động phối hợp với các sở, ngành giám sát quá trình thực hiện; thiết lập hệ thống đánh giá hằng tháng hoặc hằng quý. Khó khăn ở đâu phải tháo gỡ ngay ở đó, giao quyền luôn gắn liền với trách nhiệm. Việc giám sát phải dựa trên các chỉ tiêu và bằng chứng cụ thể, không chỉ dựa vào báo cáo tiến độ suông. Cần xác định ngay bộ dữ liệu tối thiểu phải thu thập, mốc đánh giá giữa kỳ, tiêu chí kết thúc và các tình huống phải cảnh báo hoặc tạm dừng thử nghiệm.

Phó Chủ tịch Trương Việt Dũng yêu cầu việc đánh giá hiệu quả không được dừng ở số cuộc họp hay số báo cáo. Theo đó, đối với giao thông tự hành: Phải đo được độ an toàn, độ tin cậy, tỷ lệ hoàn thành hành trình, khả năng xử lý tình huống, mức độ phù hợp của hạ tầng và phản hồi của người dùng.

Đối với công nghệ chế biến đất hiếm, thành phố yêu cầu phải lượng hóa hiệu suất thu hồi, chất lượng sản phẩm, mức tiêu hao nguyên liệu, hóa chất, khả năng kiểm soát chất thải và chỉ tiêu an toàn bức xạ, môi trường.

Đồng thời, lãnh đạo Thành phố đề nghị các sở, ngành không coi thử nghiệm sandbox là nhiệm vụ riêng của Sở Khoa học và Công nghệ. Mỗi đơn vị phải tham gia dưới góc độ quản lý chuyên ngành, chủ động nhận diện quy định còn thiếu hoặc chưa phù hợp để xử lý hoặc đề xuất cấp có thẩm quyền. Tinh thần chung là không né tránh cái mới vì chưa có tiền lệ, nhưng cũng không vì mong muốn đổi mới mà bỏ qua các yêu cầu pháp lý và an toàn.

Doanh nghiệp cam kết làm chủ công nghệ và đóng góp khung pháp lý

Tại buổi lễ, đại diện hai doanh nghiệp đã phát biểu thể hiện sự quyết tâm và cam kết trách nhiệm cao với thành phố Hà Nội.

PGS.TS Lê Anh Sơn — Giám đốc Công ty Cổ phần Phenikaa-X, Giám đốc Đại học Phenikaa chia sẻ, phía sau Quyết định sandbox là hơn 5 năm nghiên cứu, hàng nghìn lượt chạy thử nghiệm và hàng chục nghìn ki-lô-mét kiểm chứng. Đội ngũ kỹ sư Việt Nam đã tự chủ làm chủ toàn bộ hệ thống phần mềm — bộ não của phương tiện tự hành (bản đồ số độ chính xác cao, định vị, nhận diện môi trường, hoạch định lộ trình, điều khiển) nhằm thích ứng với điều kiện giao thông đặc thù tại Việt Nam. PGS.TS Lê Anh Sơn đưa ra 3 cam kết: An toàn là điều kiện tiên quyết; dữ liệu vận hành được báo cáo đầy đủ, trung thực; và đóng góp kinh nghiệm 24 tháng tới để hoàn thiện khung pháp lý cho phương tiện tự hành tại Việt Nam.

Ông Lê Văn Tuấn — Chủ tịch HĐQT Công ty Cổ phần Tư vấn xây dựng và Công nghệ mỏ cho biết, từ kết quả nghiên cứu công nghệ, công ty đã chế thử và lắp đặt chạy không tải hệ thống sản xuất bán công nghiệp tại Thái Nguyên từ năm 2024 đến 2025. Sau hội nghị, công ty sẽ nâng cấp nhà xưởng, lắp đặt hệ thống tự động hóa tại Khu Công nghệ cao Hòa Lạc để thử nghiệm quy trình khép kín, tối ưu hóa các thông số kỹ thuật đáp ứng yêu cầu khắt khe của thị trường vật liệu công nghệ cao.

Ngay sau phần lễ trao quyết định, Phó Chủ tịch UBND Thành phố Hà Nội Trương Việt Dũng cùng các đại biểu, nhà khoa học đã trực tiếp tham gia trải nghiệm xe tự hành (Robotaxi) và quan sát trình diễn robot giao hàng tự động tại khu vực thử nghiệm Hòa Lạc.

Việc chính thức vận hành hai dự án thử nghiệm có kiểm soát tại Hòa Lạc là bước đi quan trọng để hiện thực hóa mô hình hợp tác "ba nhà" (Nhà nước - Nhà trường - Nhà doanh nghiệp) dưới ngọn cờ Nghị quyết 57, đồng thời khẳng định quyết tâm của Hà Nội trong việc khẳng định vị thế trung tâm đổi mới sáng tạo, chủ động mở đường cho các công nghệ đột phá vươn tầm.

Minh Anh