Hà Nội triển khai thí điểm mô hình ' xã, phường xã hội chủ nghĩa'

Ngày 22/7/2026, Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Nguyễn Xuân Lưu đã ký ban hành Kế hoạch về việc thực hiện Đề án triển khai thí điểm mô hình "xã, phường xã hội chủ nghĩa" trên địa bàn Thủ đô.

Theo Kế hoạch vừa được ban hành, việc triển khai Đề án không chỉ dừng lại ở các mục tiêu lý thuyết mà tập trung vào sự đồng bộ, hiệu quả và thực chất. Thành phố xác định rõ việc phân định trách nhiệm giữa cơ quan chủ trì và cơ quan phối hợp, đồng thời thiết lập các mốc thời gian, kết quả đầu ra cụ thể cho từng nhiệm vụ để tránh tình trạng chồng chéo hoặc bỏ sót công việc. Đáng chú ý, các nhiệm vụ này sẽ được lồng ghép chặt chẽ với các chương trình, quy hoạch lớn của Thành phố, với sự ưu tiên nguồn lực tối đa cho các dự án trọng điểm trong giai đoạn 2026-2030.

Để bảo đảm việc triển khai thống nhất trên toàn địa bàn, Kế hoạch phân công rõ trách nhiệm cho từng sở, ngành, đơn vị. Theo đó, các cơ quan chuyên môn của thành phố căn cứ chức năng, nhiệm vụ được giao để chủ trì triển khai các chương trình, dự án thành phần, đồng thời cung cấp thông tin, kết quả đánh giá các tiêu chí thuộc lĩnh vực quản lý.

Trong đó, Sở Quy hoạch - Kiến trúc chủ trì nhiệm vụ quy hoạch và tổ chức lại không gian xã, phường; Sở Nội vụ chủ trì xây dựng mô hình tổ chức bộ máy, chính quyền cơ sở phục vụ; Sở Tư pháp xây dựng mô hình văn hóa tuân thủ pháp luật; Sở Xây dựng phụ trách phát triển hạ tầng kỹ thuật, nhà ở và không gian công cộng; Sở Tài chính chủ trì bố trí nguồn lực và cơ chế tài chính; Sở Khoa học và Công nghệ xây dựng nền tảng dữ liệu, thúc đẩy chuyển đổi số và phát triển xã hội số trên địa bàn 126 xã, phường.

Bên cạnh đó, các sở, ngành khác cũng được giao chủ trì những lĩnh vực như phát triển kinh tế, môi trường, văn hóa, y tế, giáo dục, quốc phòng, an ninh, công tác dân tộc, tôn giáo... phù hợp với chức năng, nhiệm vụ của từng đơn vị.

Đối với địa phương, UBND 2 xã Phúc Thịnh và Thư Lâm có trách nhiệm xây dựng kế hoạch cụ thể, tổ chức tham vấn nhân dân, triển khai các chương trình, dự án trên địa bàn, nâng cao năng lực quản trị dựa trên dữ liệu, định kỳ báo cáo kết quả thực hiện và đề xuất điều chỉnh phù hợp với thực tiễn.

Trong khi đó, UBND 124 xã, phường còn lại chủ động xây dựng kế hoạch triển khai trên cơ sở Bộ tiêu chí và hướng dẫn của thành phố; rà soát, lựa chọn những nội dung phù hợp để tổ chức thực hiện, bảo đảm sát với điều kiện thực tiễn, tránh hình thức hoặc áp dụng cơ học. Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thành phố, Ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy, Ban Tổ chức Thành ủy chủ trì thực hiện một số nội dung của Đề án theo phân công.

Mô hình này không chỉ là sự thay đổi về tên gọi mà là một sự chuyển đổi sâu sắc về phương thức vận hành bộ máy hành chính cấp cơ sở. Thành phố đặt mục tiêu tạo ra những đơn vị hành chính cấp xã, phường kiểu mẫu, nơi mà các giá trị xã hội chủ nghĩa được thể hiện qua chất lượng phục vụ của chính quyền và sự hài lòng của người dân.

Hoàn thiện thể chế và cơ chế đặc thù

Để hiện thực hóa mô hình này, UBND Thành phố đã xác định 6 nhóm nhiệm vụ trọng tâm, trong đó hoàn thiện thể chế là "điều kiện tiên quyết". Thành phố sẽ tiến hành rà soát, thiết kế lại các chính sách phù hợp với đặc thù của từng cấp xã, phường, đảm bảo tính linh hoạt để khuyến khích đổi mới sáng tạo nhưng vẫn tuân thủ nghiêm ngặt quy định pháp luật.

Một điểm tựa quan trọng cho Đề án chính là Luật Thủ đô năm 2026. Dựa trên khung pháp lý này, Hà Nội sẽ nghiên cứu các cơ chế đặc thù về tái định cư, giải phóng mặt bằng và chỉnh trang đô thị đối với các khu dân cư nhỏ lẻ. Điều này giúp tổ chức lại không gian phát triển một cách bài bản, khắc phục những tồn tại của quá trình đô thị hóa tự phát trước đây. 

Bên cạnh đó, Thành phố cũng xây dựng cơ chế thí điểm có kiểm soát đối với các nội dung hoàn toàn mới như mô hình quản trị phục vụ, cơ chế để người dân tham gia trực tiếp vào quá trình ra quyết định, và đặc biệt là việc đo lường chất lượng sống thông qua chỉ số hạnh phúc.

Phúc Thịnh và Thư Lâm: Những "ngọn cờ đầu" thí điểm

Trong giai đoạn đầu, Thành phố đã lựa chọn xã Phúc Thịnh và xã Thư Lâm là hai địa bàn thực hiện thí điểm. Việc lựa chọn này dựa trên sự đánh giá kỹ lưỡng về định hướng không gian phát triển, hạ tầng hiện có, tiềm năng kinh tế và đặc biệt là năng lực quản trị cũng như mức độ sẵn sàng đổi mới của hệ thống chính trị tại địa phương.

Việc thí điểm tại hai xã này sẽ được thực hiện một cách đồng bộ từ hạ tầng, dữ liệu đến nhân lực và phương thức điều hành. Thành phố nhấn mạnh yêu cầu phải vận hành thực chất, hiệu quả, tránh làm hình thức để rút ra những bài học kinh nghiệm quý báu trước khi nhân rộng. Đối với các xã, phường khác chưa nằm trong danh sách thí điểm, Thành phố yêu cầu chủ động rà soát, đối chiếu theo Bộ tiêu chí để đăng ký và phấn đấu thực hiện các nhiệm vụ phù hợp với điều kiện thực tiễn của mình, với tinh thần "không chờ đợi, không áp dụng máy móc".

Trong mô hình "xã, phường xã hội chủ nghĩa", đội ngũ cán bộ, công chức cấp cơ sở được xác định là yếu tố quyết định thành công. Thành phố sẽ tập trung nâng cao năng lực quản trị, tư duy đổi mới và kỹ năng làm việc liên ngành cho đội ngũ này thông qua các chương trình đào tạo thực tiễn. Cán bộ không chỉ cần giỏi chuyên môn mà còn phải thành thạo kỹ năng tương tác và phục vụ nhân dân, đặc biệt là trong bối cảnh chuyển đổi số.

Song song với yếu tố con người, ứng dụng công nghệ được xem là giải pháp then chốt để đột phá. Hà Nội sẽ xây dựng nền tảng dữ liệu thống nhất theo nguyên tắc "đúng, đủ, sạch, sống", phục vụ đắc lực cho công tác chỉ đạo và cung cấp dịch vụ công trực tuyến toàn trình. Đáng chú ý là chương trình "bình dân học vụ số" nhằm phổ cập kỹ năng số cho toàn dân, đảm bảo không một ai bị bỏ lại phía sau trong tiến trình xây dựng chính quyền số. Việc quản lý đô thị, y tế, giáo dục và an ninh cũng sẽ được số hóa để tăng cường tính dự báo và hiệu quả xử lý.

Lộ trình hướng tới tầm nhìn 2035

Kế hoạch số 289 đề ra một lộ từ nay đến năm 2035. Theo đó, năm 2026 sẽ hoàn thiện bộ khung pháp lý, kiện toàn bộ máy điều hành và hướng dẫn các địa phương áp dụng bộ tiêu chí.

Giai đoạn 2027-2030: Triển khai đồng bộ tại các địa bàn thí điểm dưới sự giám sát chặt chẽ. Đến năm 2030 sẽ tiến hành sơ kết để hoàn thiện cơ chế, chính sách trước khi mở rộng.

Giai đoạn 2031-2035: Tiếp tục hoàn thiện mô hình và lan tỏa đến các địa bàn đủ điều kiện.

Năm 2035: Tổ chức tổng kết toàn diện Đề án, đánh giá tính khả thi và tác động thực tế của mô hình đối với sự phát triển của Thủ đô.

Để đảm bảo nguồn lực thực hiện, Thành phố sẽ đa dạng hóa nguồn vốn, kết hợp ngân sách nhà nước với nguồn lực xã hội hóa từ doanh nghiệp và cộng đồng. Đồng thời, vai trò của Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể sẽ được phát huy tối đa trong việc tuyên truyền và giám sát, đảm bảo tính công khai, minh bạch của Đề án.

Với quyết tâm chính trị cao và lộ trình bài bản, mô hình "xã, phường xã hội chủ nghĩa" kỳ vọng sẽ tạo nên một diện mạo mới cho cấp cơ sở của Hà Nội, nơi chính quyền thực sự của dân, do dân và vì dân, góp phần xây dựng Thủ đô ngày càng văn minh, hiện đại và hạnh phúc.

Minh Anh