Thí điểm mô hình 'xã, phường xã hội chủ nghĩa': Nâng tầm chất lượng sống và hạnh phúc cho nhân dân Thủ đô

Đề án thí điểm không chỉ là một nhiệm vụ chính trị - xã hội sâu sắc nhằm hiện thực hóa bản chất tốt đẹp của chế độ, mà còn là lời khẳng định mạnh mẽ về một tư duy phát triển mới, lấy người dân làm trung tâm, lấy sự hài lòng và hạnh phúc của nhân dân làm thước đo cao nhất cho mọi giá trị phát triển.

Lấy người dân làm trung tâm: Mục tiêu tối thượng của sự phát triển

Nội dung xuyên suốt và quan trọng nhất của Đề án thí điểm lần này chính là quan điểm mọi chủ trương, chính sách đều phải hướng tới nhân dân. Trên cơ sở kế thừa những thành tựu của 40 năm thực hiện đường lối đổi mới, Hà Nội xác định rõ con người vừa là mục tiêu, vừa là chủ thể và động lực của sự phát triển. Hạnh phúc và chất lượng cuộc sống của mỗi người dân không còn là những khái niệm trừu tượng, mà trở thành mục tiêu cụ thể nhất mà mô hình xã, phường mới hướng tới.

Quan điểm nhất quán của Đảng bộ và chính quyền Thành phố là phát triển không chỉ dừng lại ở những con số tăng trưởng kinh tế khô khan. Thay vào đó, sự phát triển phải hướng tới việc nâng cao toàn diện cả đời sống vật chất, tinh thần, môi trường sống và đặc biệt là "cảm nhận hạnh phúc" của mỗi người dân. Tại các xã, phường thí điểm, người dân không chỉ là đối tượng thụ hưởng các dịch vụ công mà còn đóng vai trò là chủ thể trực tiếp tham gia vào quá trình ra quyết định, giám sát và đánh giá hiệu quả hoạt động của bộ máy chính quyền cơ sở.

Cụ thể hóa 8 đặc trưng xã hội chủ nghĩa vào thực tiễn Thủ đô

Để mô hình "xã, phường xã hội chủ nghĩa" mang tính khả thi và khoa học, Thành phố đã cụ thể hóa 8 đặc trưng của xã hội chủ nghĩa Việt Nam vào điều kiện thực tiễn của cấp cơ sở tại Thủ đô.

Theo đó, mỗi nội dung không tách rời mà gắn kết hữu cơ, bổ sung cho nhau, tạo thành một chỉnh thể phát triển thống nhất. Trong đó, phát triển kinh tế, quản trị, văn hóa, con người, an sinh xã hội, hạ tầng đồng bộ, môi trường, quốc phòng - an ninh, đối ngoại nhân dân, khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số cùng hướng tới mục tiêu nâng cao chất lượng sống, hạnh phúc của nhân dân.

Cụ thể là xây dựng hệ thống chính trị cơ sở vững mạnh, quản trị phục vụ và phát huy quyền làm chủ của nhân dân; phát triển hạ tầng hiện đại, đồng bộ và không gian sống thông minh; phát triển kinh tế trên địa bàn xã, phường gắn với lực lượng sản xuất hiện đại, xanh, số hóa, tuần hoàn; bảo đảm an sinh xã hội, công bằng và phát triển bao trùm; phát triển văn hóa, con người Hà Nội thanh lịch, văn minh; xây dựng môi trường sống xanh, an toàn và bền vững; bảo đảm quốc phòng, an ninh, trật tự xã hội và mở rộng đối ngoại nhân dân; thúc đẩy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Mỗi nội dung này đều hướng tới đích đến cuối cùng là tạo lập một không gian sống tốt hơn, nơi mọi chính sách được chuyển hóa thành những giá trị thiết thực trong đời sống hằng ngày của nhân dân.

Quản trị hiện đại: Định lượng bằng tiêu chí và không tăng biên chế

Một điểm đột phá của Đề án là tính minh bạch và khả năng đo lường. Dự thảo đã đưa ra hệ thống 54 tiêu chí đánh giá định lượng. Bộ tiêu chí này giúp cụ thể hóa các nội dung của mô hình thành những chỉ số có thể kiểm chứng được trong thực tiễn, làm cơ sở để theo dõi, giám sát và so sánh hiệu quả giữa các đơn vị thí điểm. Việc thực hiện thí điểm có trọng tâm và thiết kế rõ ràng giúp tạo nền tảng vững chắc để nghiên cứu, từng bước nhân rộng mô hình trên toàn địa bàn Thành phố trong giai đoạn tiếp theo.

Đặc biệt, trong bối cảnh đẩy mạnh cải cách hành chính, Hà Nội kiên trì nguyên tắc triển khai mô hình thí điểm nhưng không làm phát sinh đầu mối tổ chức trung gian và không làm tăng biên chế. Thay vào đó, Thành phố tập trung vào việc nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số và đổi mới phương thức quản trị địa phương. Trách nhiệm của cán bộ được đề cao gắn liền với việc kiểm tra, giám sát kết quả thực hiện trong thời gian thực, bảo đảm bộ máy chính quyền tại xã, phường thực sự tinh gọn và hoạt động hiệu quả.

Trong bối cảnh Hà Nội đối mặt với áp lực gia tăng dân số cơ học và sự đa dạng văn hóa do di cư, việc phát triển văn hóa được xác định là giải pháp then chốt. Văn hóa và con người không chỉ là mục tiêu mà còn là động lực nội sinh, đóng vai trò quản trị sự đa dạng tại các xã, phường thí điểm.

Mô hình "xã, phường xã hội chủ nghĩa" yêu cầu sự kết hợp hài hòa giữa các giá trị văn hiến lâu đời của Thủ đô với các yêu cầu phát triển hiện đại. Việc tổ chức lại không gian phát triển dựa trên quy hoạch và sử dụng hiệu quả nguồn lực tại chỗ sẽ giúp tạo nên những cộng đồng văn minh, gắn kết, an toàn và giàu tính nhân văn. Đây là cách để Hà Nội lan tỏa các giá trị tiến bộ, khẳng định bản sắc riêng biệt của một Thủ đô kiểu mẫu mà Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đặt nền móng,

Quá trình xây dựng Đề án đã được thực hiện một cách thận trọng, khoa học, có sự tham vấn kỹ lưỡng từ các lãnh đạo, chuyên gia và nhà khoa học hàng đầu. Đến nay, Ban Thường vụ Thành ủy đã thống nhất thông qua nội dung dự thảo để tiếp tục trình các cấp có thẩm quyền xin ý kiến.

Việc Hà Nội tiên phong thí điểm mô hình này thể hiện tính gương mẫu của Đảng bộ và chính quyền Thành phố trong việc tìm kiếm các hướng tiếp cận mới để đổi mới quản trị và nâng cao chất lượng phục vụ nhân dân. Khi mô hình "xã, phường xã hội chủ nghĩa" được thực hiện thành công, nó sẽ trở thành nền tảng quan trọng để xây dựng Thủ đô Hà Nội phát triển toàn diện, văn minh và hiện đại, nơi mỗi người dân đều thực sự cảm thấy hạnh phúc và tự hào về không gian sống của mình.

Được biết, quá trình xây dựng Đề án, thành phố tiến hành từng bước thận trọng, bảo đảm tính chính trị, khoa học, khả thi, trên cơ sở bám sát lý luận và thực tiễn trong thực hiện đường lối đổi mới theo định hướng xã hội chủ nghĩa 40 năm qua. 

Đề án triển khai thí điểm mô hình "xã, phường xã hội chủ nghĩa" trên địa bàn thành phố đã được hoàn thiện trên cơ sở nghiên cứu, tiếp thu ý kiến của các đồng chí lãnh đạo thành phố, các bộ, ban, ngành, cơ quan Trung ương và các chuyên gia, nhà khoa học... Đến nay, Ban Thường vụ Thành uỷ Hà Nội đã thống nhất thông qua nội dung dự thảo Đề án và tiếp tục trình xin ý kiến các cấp có thẩm quyền.

Với phương châm "thiết thực, khả thi, đo lường được và nhân rộng được", Hà Nội đang từng bước hiện thực hóa mục tiêu đưa những giá trị tốt đẹp của chế độ xã hội chủ nghĩa đến gần dân nhất, bắt đầu từ các xã, phường.

Minh Anh