Luật Thủ đô (sửa đổi) định hướng xây dựng Thủ đô là trung tâm giáo dục, đào tạo chất lượng cao

Luật sẽ cho phép Hà Nội triển khai các mô hình giáo dục nhiều cấp học, chất lượng cao

Dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) có quy định mới, đặc thù, đột phá về cơ chế, chính sách phát triển Thủ đô như khẳng định địa vị pháp lý đặc thù của Thủ đô là trung tâm chính trị - hành chính quốc gia của Thủ đô; nơi đặt trụ sở của các cơ quan Trung ương của Đảng, Nhà nước và các tổ chức chính trị - xã hội, cơ quan đại diện ngoại giao, tổ chức quốc tế; là trung tâm lớn về kinh tế; dẫn đầu cả nước, vươn tầm khu vực và quốc tế về văn hóa, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, giáo dục, y tế và giao dịch quốc tế… [1]

Trong điều quy định về phát triển giáo dục, đào tạo, thể hiện định hướng xây dựng Thủ đô là trung tâm giáo dục, đào tạo chất lượng cao, có khả năng dẫn dắt đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và hội nhập quốc tế.

Luật cho phép triển khai các mô hình giáo dục nhiều cấp học, chất lượng cao, cơ sở thực hiện liên kết giáo dục và các mô hình trường tiên tiến, hiện đại, cùng với phân quyền mạnh thẩm quyền quản lý, bổ sung chương trình giáo dục, tạo hành lang pháp lý linh hoạt, phù hợp với đặc thù đô thị lớn.

Dự thảo Luật đề xuất HĐND Thành phố quy định về cơ chế quản lý, cơ chế tài chính của cơ sở giáo dục nhiều cấp học, cơ sở giáo dục chất lượng cao, cơ sở thực hiện liên kết giáo dục và các mô hình trường tiên tiến, hiện đại; đồng thời quy định về chính sách cấp học bổng, cơ chế khuyến khích, hỗ trợ học sinh, sinh viên, giảng viên đi học tập, nghiên cứu, thỉnh giảng ở các cơ sở giáo dục của nước ngoài trong các lĩnh vực, ngành trọng điểm.

UBND Thành phố có thẩm quyền quy định việc thực hiện liên kết giáo dục giữa cơ sở giáo dục mầm non, giáo dục phổ thông công lập, tư thục trên địa bàn thành phố với các cơ sở giáo dục nước ngoài.

UBND Thành phố cũng sẽ điều chỉnh, bổ sung chương trình giáo dục mầm non, giáo dục phổ thông bảo đảm yêu cầu về mục tiêu giáo dục, phẩm chất, năng lực của học sinh cần đạt được và nội dung giáo dục bắt buộc của chương trình giáo dục mầm non, chương trình giáo dục phổ thông quốc gia.

Đồng thời, UBND Thành phố ban hành chương trình giáo dục phổ thông đối với cơ sở giáo dục nhiều cấp học, cơ sở giáo dục chất lượng cao, cơ sở thực hiện liên kết giáo dục và các mô hình trường tiên tiến, hiện đại phù hợp với mục tiêu phát triển giáo dục của Thủ đô và yêu cầu về mục tiêu giáo dục, phẩm chất và năng lực của học sinh cần đạt được, nội dung giáo dục bắt buộc của chương trình giáo dục phổ thông quốc gia.

UBND Thành phố cũng sẽ quy định tiêu chí, điều kiện về cơ sở vật chất, đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên, chương trình giảng dạy, phương pháp giảng dạy và dịch vụ giáo dục đối với cơ sở giáo dục quy định tại điểm a khoản 1 Điều 16; quy định trình tự, thủ tục thành lập, hoạt động đối với cơ sở giáo dục, đào tạo quy định tại điểm a khoản 1 và khoản 3 Điều 16.

Cũng theo dự thảo Luật, Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội sẽ quyết định thành lập, chia tách, sáp nhập, giải thể, đổi tên, cấp phép hoạt động trường đại học công lập, cao đẳng công lập do thành phố quản lý; cho phép thành lập, chia tách, sáp nhập, giải thể, đổi tên, cấp phép hoạt động trường đại học tư thục, cao đẳng tư thục trên địa bàn thành phố; cho phép thành lập, chia tách, sáp nhập, giải thể, đổi tên, cấp phép hoạt động đối với trường đại học, cao đẳng có vốn đầu tư nước ngoài, liên kết đào tạo với cơ sở nước ngoài sau khi có ý kiến của Bộ Giáo dục và Đào tạo.

Nhằm thu hút, trọng dụng và phát triển nguồn nhân lực, dự thảo Luật quy định thành phố Hà Nội được sử dụng ngân sách thành phố để hỗ trợ, đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị cho các cơ sở giáo dục, đào tạo trọng điểm trên địa bàn thành phố.

Đồng thời, thành phố hỗ trợ kinh phí đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ, kỹ năng nghề trong nước và tại cơ sở đào tạo ở nước ngoài cho cán bộ, công chức, viên chức, người lao động thuộc phạm vi quản lý của thành phố và học sinh, sinh viên của các cơ sở giáo dục, đào tạo trên địa bàn thành phố.

Thành phố cũng sẽ đầu tư hiện đại hóa một số trường cao đẳng trọng điểm, chất lượng cao đạt chuẩn khu vực, quốc tế phù hợp với định hướng phát triển ngành, nghề ưu tiên; thực hiện chính sách hỗ trợ học phí đối với người học theo học các ngành, nghề trọng điểm, ngành, nghề tiếp cận trình độ tiên tiến của khu vực và thế giới.

Nhằm đảm bảo tính khả thi cho các chính sách, dự thảo Luật nêu rõ, trường hợp có quy định khác nhau giữa Luật Thủ đô và luật, nghị quyết khác của Quốc hội về cùng một vấn đề thì áp dụng quy định của Luật Thủ đô.

Trường hợp văn bản quy phạm pháp luật của cơ quan nhà nước ở trung ương, bao gồm cả văn bản quy định cơ chế, chính sách đặc thù khác, ban hành sau ngày Luật Thủ đô, văn bản thi hành Luật Thủ đô có hiệu lực thi hành có quy định cơ chế, chính sách ưu đãi hoặc thuận lợi hơn quy định tại Luật Thủ đô, văn bản thi hành Luật Thủ đô thì việc áp dụng do HĐND Thành phố quyết định.

Tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý để tiên phong đột phá, phát triển giáo dục và đào tạo

Năm học 2025 - 2026 là thời điểm Hà Nội triển khai Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo, đồng thời bước vào thực hiện các mục tiêu Nghị quyết Đại hội Đảng bộ các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2030. Trong bối cảnh quy mô giáo dục của Hà Nội lớn nhất cả nước với 2.954 trường mầm non, phổ thông; 352 cơ sở giáo dục nghề nghiệp; hơn 2,3 triệu học sinh và 140.000 cán bộ giáo viên, mọi quyết sách đều tạo ra sức lan tỏa rộng.

Theo các báo cáo thành phố Hà Nội về lĩnh vực giáo dục, hiện các địa phương hiện đã chủ động hơn trong quản lý; nhiều nhà trường mạnh dạn đề xuất sáng kiến; cơ chế giám sát và đánh giá minh bạch hơn. Chuyển đổi số tạo dấu ấn khi dữ liệu học sinh, học bạ điện tử và các nền tảng dạy học được thống nhất ở mức sâu hơn. Những chuyển động này tạo nền tảng quan trọng để Hà Nội bước vào giai đoạn phát triển mới của giáo dục đô thị quy mô lớn.

Cơ hội đến từ quy mô đông đảo, song sức ép đi kèm rất lớn. Áp lực về sĩ số, phân luồng, nhu cầu trường lớp ở những khu vực tăng dân số cơ học nhanh luôn đặt ngành giáo dục vào trạng thái phải tiên phong đổi mới. Tác động của mỗi thay đổi đều liên quan đến hơn hai triệu học sinh, vì thế yêu cầu đặt ra là phải đổi mới quản trị, tăng tốc chuyển đổi số và nâng chất lượng đội ngũ.

Hà Nội đang quyết tâm đổi mới mô hình quản trị nhà trường theo hướng tăng quyền chủ động, gắn trách nhiệm giải trình với kết quả cuối cùng; phát triển hệ thống dữ liệu dùng chung; nâng tầm đội ngũ theo chuẩn nghề nghiệp mới và từng bước đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học.

Đối với nhiệm vụ xây dựng môi trường ngoại ngữ mới, Hà Nội đang triển khai chương trình tiếng Anh đặc thù; mở rộng đội ngũ giáo viên đạt chuẩn quốc tế; tăng cường đầu tư phòng học ngoại ngữ; phát triển chương trình song ngữ và ứng dụng AI trong học tập. Mục tiêu là để học sinh Thủ đô sử dụng tiếng Anh như công cụ hội nhập, phục vụ chiến lược phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao.

Các nhóm nhiệm vụ trọng tâm sẽ được triển khai xuyên suốt đến năm 2030. Trước hết là đổi mới quản trị theo hướng hiện đại và minh bạch, đi kèm nâng cao năng lực số và ngoại ngữ cho đội ngũ. Bên cạnh đó là đầu tư cơ sở vật chất theo quy hoạch dài hạn, phát triển hệ thống trường liên cấp hiện đại và nâng cấp phòng học bộ môn, khu thể chất, phòng ngoại ngữ theo tiêu chuẩn mới. Hà Nội cũng chú trọng đổi mới chương trình, phương pháp giảng dạy theo hướng phát triển năng lực, tăng cường STEM, kỹ năng số, hoạt động trải nghiệm và đẩy mạnh xã hội hóa, tạo thêm nguồn lực cho giáo dục.

Đội ngũ giáo viên được coi là trụ cột quyết định thành bại của mọi công cuộc đổi mới. Hà Nội tập trung bồi dưỡng cán bộ quản lý theo mô hình hiện đại; nâng cao năng lực công nghệ, ngoại ngữ và phương pháp dạy học tích hợp cho giáo viên; mở rộng hợp tác với các trường đại học và tổ chức quốc tế để nâng chuẩn đội ngũ. Thành phố đồng thời đề xuất cơ chế thu hút nhân sự giỏi cho các môn STEM, ngoại ngữ, tin học, cùng các chính sách đãi ngộ để giáo viên yên tâm gắn bó với nghề.

Ở phương diện cơ sở vật chất, Hà Nội đặt mục tiêu hoàn thiện mạng lưới trường học theo quy hoạch Thủ đô, ưu tiên khu vực tăng dân số, phát triển mô hình trường liên cấp và các trung tâm giáo dục chất lượng cao. Thành phố hướng tới mục tiêu nâng tỷ lệ trường đạt chuẩn quốc gia lên hơn 90% vào cuối nhiệm kỳ.

Do đó, việc tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý của Trung ương và Thành phố cho tự chủ giáo dục; bổ sung biên chế cho các môn học mới; hoàn thiện chính sách nâng thu nhập cho giáo viên; hỗ trợ chuyển đổi số quy mô lớn và chương trình tiếng Anh đặc thù sẽ tạo động lực quan trọng để Hà Nội phát huy vai trò trung tâm, lan tỏa đổi mới giáo dục trong tầm quốc gia.

Minh Anh